Trafik akışı içerisinde ne kadar dikkatli olunursa olunsun, öngörülemeyen durumlar veya diğer sürücülerin hataları nedeniyle istenmeyen kazalar yaşanabilmektedir. 2008 yılından önce, hasarın boyutu ne olursa olsun trafik polisinin olay yerine gelmesi ve rapor tutması beklenirdi. Bu durum hem trafiğin uzun süre aksamasına hem de bürokratik işlemlerin uzamasına neden olurdu. Yapılan düzenlemelerle birlikte, yalnızca maddi hasarla sonuçlanan kazalarda tarafların kendi aralarında anlaşarak düzenledikleri resmî belgeye kaza tespit tutanağı adı verilmektedir.
Bu belge, kazaya karışan tarafların olayın oluş şekli üzerinde mutabık kaldıklarını yazılı hale getirdikleri bir formdur. Tutanak, sigorta şirketlerinin hasar ödemelerini yapabilmesi ve kusur dağılımını belirleyebilmesi için birincil kaynak niteliğindedir. Belgenin geçerli olabilmesi için kazaya karışan tüm sürücülerin formu eksiksiz doldurması ve ıslak imza ile onaylaması (veya mobil uygulama üzerinden dijital onay vermesi) gerekmektedir. Resmi bir evrak niteliği taşıdığından, beyanların doğruluğu ve tutarlılığı sürecin sağlıklı ilerlemesi açısından kritiktir.
Kaza Tespit Tutanağı Ne İşe Yarar?
Sürücülerin en çok merak ettiği konulardan biri, bu belgenin hukuki ve idari süreçteki fonksiyonudur. Temel olarak kaza tespit tutanağı, kaza anını donduran ve kayıt altına alan bir delil niteliği taşır. Sigorta şirketleri hasar tazminat süreçlerini başlatmak ve sonuçlandırmak için bu tutanağa ihtiyaç duyar. Tutanak olmadan, tarafların beyanları havada kalır ve kusur oranının belirlenmesi imkânsız hale gelir.
Belgenin en önemli işlevi, trafik polisinin gelmesini bekleme zorunluluğunu ortadan kaldırarak zaman tasarrufu sağlamasıdır. Trafik yoğunluğunun olduğu bölgelerde ufak çaplı kazaların trafiği kilitlemesini engeller. Ayrıca zorunlu trafik sigortası ve kasko sigortası kapsamında yapılacak ödemelerin dayanağını oluşturur. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) sistemine girilen bu tutanaklar sayesinde, TRAMER kayıtları oluşturulur ve aracın hasar geçmişi resmiyet kazanır. Dolayısıyla, tutanak sadece o anki hasarın karşılanması için değil, aracın gelecekteki sigorta primlerinin belirlenmesi ve ikinci el satış süreçlerindeki şeffaflık için de belirleyici bir rol oynar.
Kaza Tespit Tutanağı Hangi Durumlarda Tutulur?
Her trafik kazasında sürücülerin kendi aralarında tutanak tutması mümkün değildir. Mevzuat, bu kolaylığın sağlanabilmesi için belirli şartların bir arada bulunmasını zorunlu kılar. Tutanak tutulabilmesi için öncelikli şart, kazanın yalnızca maddi hasarla sonuçlanmış olmasıdır. Bedeni bir hasarın söz konusu olmadığı durumlarda, sürücüler polis beklemeden süreci yönetebilirler. Kaza tespit tutanağının geçerli olabilmesi için aşağıdaki koşulların sağlanması gerekir:
• Kazaya en az iki aracın karışmış olması.
• Kazaya karışan araçlarda sadece maddi hasar meydana gelmiş olması.
• Tarafların kazanın oluş şekli konusunda anlaşmaya varmış olması.
• Kazaya karışan sürücülerin ehliyetlerinin ve araçların zorunlu trafik sigortalarının geçerli olması.
Sürücülerin kazanın oluş şekli üzerinde mutabık kalmaları esastır. Taraflardan biri, diğerinin kusurlu olduğunu iddia ederken, diğeri bunu kabul etmiyorsa ve ortak bir noktada buluşulamıyorsa, tutanak tutulması mümkün olmayabilir. Böyle bir durumda anlaşmazlık olduğundan trafik ekiplerinin çağrılması daha sağlıklı bir yol olacaktır. Ancak genel pratikte, taraflar olayı olduğu gibi kâğıda döküp kusur kararını sigorta şirketlerine bırakarak anlaşma yoluna giderler.
Kaza Tespit Tutanağı Hangi Durumlarda Tutulmaz?
Bazı kritik durumlarda sürücülerin inisiyatif kullanarak tutanak tutması yasalarca engellenmiştir veya tutulan tutanak geçersiz sayılır. Bu tip durumlarda mutlaka kolluk kuvvetlerine haber verilmeli ve resmi kaza raporu onlar tarafından düzenlenmelidir. Maddi hasarlı kaza tespit tutanağı uygulamasının dışına çıkan bu istisnalar, genellikle kamu güvenliğini, bedeni bütünlüğü veya yasal yeterliliği ilgilendiren durumlardır.
Aşağıdaki hallerde sürücüler arası tutanak tutulmaz, polis veya jandarma çağrılır:
• Sürücülerden herhangi birinde alkol veya uyuşturucu madde kullanımı şüphesi varsa.
• Sürücülerden birinin ehliyeti yoksa veya kullandığı araç sınıfına uygun değilse.
• Araçlardan en az birinin geçerli bir zorunlu trafik sigortası yoksa.
• Kaza sonucunda ölüm veya yaralanma meydana gelmişse.
• Kamu malına (trafik levhaları, bariyerler ve elektrik direkleri gibi) veya üçüncü bir kişinin eşyasına zarar verilmişse.
• Kaza, tek taraflı gerçekleşmişse, örneğin araç duvara çarptıysa.
• Kazaya karışan araçlardan biri kamu kurumuna ait resmi bir araçsa.
• Taraflar kazanın oluş şekli konusunda anlaşamıyorsa.
Belirtilen durumlarda olay yerinin konumu değiştirilmeden derhal 155 Polis İmdat veya 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalıdır. Kolluk kuvvetleri gelene kadar güvenliğin sağlanması ve delillerin korunması önemlidir
Kusur Oranı Nasıl Belirlenir?
Kaza sonrası en çok tartışılan konulardan biri kusurun kime, hangi oranda verileceğidir. Sürücülerin kaza tespit tutanağını doldururken kendi aralarında "sen %100 suçlusun" gibi bir hüküm vermelerine gerek yoktur. Tutanakta sadece olayın oluş şekli anlatılır, kusur oranı belirleme yetkisi ise sigorta şirketlerine ve nihai olarak Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi'ne (SBM) aittir.
Süreç şu şekilde işler: Tarafların doldurduğu tutanaklar sigorta şirketlerine iletilir. Her iki tarafın sigorta şirketi, iletilen tutanağı, çekilen fotoğrafları ve krokileri inceleyerek kendi değerlendirmesini yapar. Şirketler, Karayolları Trafik Kanunu'ndaki kuralları baz alarak bir kusur oranı (%0, %50 veya %100) belirler. Şirketler aynı oranda mutabık kalırsa dosya sonuçlanır. Ancak şirketler arasında anlaşmazlık olursa, dosya SBM bünyesindeki Tutanak Değerlendirme Komisyonu'na iletilir. Komisyonun verdiği karar kesindir.
Kusur oranları şu anlamlara gelir:
• %0 kusur: Sürücünün kazada hiçbir hatası yoktur, tamamen karşı taraf kusurludur.
• %50 kusur: Her iki taraf da kazanın oluşumunda eşit derecede hatalıdır.
• %100 kusur: Sürücü kazada tamamen hatalıdır.
Aracınızın hasar alması durumunda, değer kaybı yaşamamak ve olası finansal riskleri minimize etmek adına farklı sigorta ürünlerinden faydalanabilirsiniz. Örneğin, BNP Paribas Cardif’in sunduğu çözümlerden biri olan araç değer koruma sigortası ile aracınızın piyasa değerini güvence altına alabilirsiniz. Kusur oranı ne olursa olsun, aracınızın değerini korumak uzun vadede bütçenize katkı sağlar.
Kaza Tespit Tutanağı Nasıl Doldurulur?
Tutanağın eksiksiz ve doğru doldurulması, sürecin hızlı sonuçlanması için en önemli adımdır. Trafik kazası tutanak doldurma işlemi sırasında dikkat ve özen gösterilmelidir. Mobil kaza tespit tutanağı uygulamaları üzerinden dijital olarak da yapılabilen bu işlem, kâğıt form üzerinde yapılacaksa okunaklı bir el yazısı kullanılmalıdır.
Adım adım doldurma işlemi şöyledir:
1. Tarih ve yer bilgileri: Kazanın gerçekleştiği tarih, saat, il, ilçe ve mahalle bilgileri eksiksiz yazılmalıdır.
2. Görgü tanıkları: Varsa kazayı gören kişilerin iletişim bilgileri forma eklenmelidir.
3. Sürücü ve araç bilgileri: A ve B aracı için ayrılan bölümlere, sürücülerin kimlik bilgileri, ehliyet detayları, araç ruhsat bilgileri ve sigorta poliçe numaraları yazılmalıdır.
4. Kroki çizimi: Formun orta kısmında yer alan boş alana kazanın oluş şeklini gösteren basit bir kroki çizilmelidir. Araçların kaza anındaki konumları, gidiş yönleri, cadde ve sokak isimleri ile varsa trafik işaretleri krokide belirtilmelidir.
5. Sürücü görüşleri: Her sürücü, kazanın nasıl olduğunu kendi açısından "sürücü görüşü" bölümüne yazmalıdır.
6. İmza: Formun en altındaki imza bölümü, her iki sürücü tarafından da mutlaka imzalanmalıdır. İmzasız tutanaklar geçersizdir.
Tutanağa ek olarak, kaza yerinin farklı açılardan çekilmiş fotoğraflarının (plakalar görünecek şekilde) dosyaya eklenmesi büyük öneme sahiptir. Ayrıca kaza anında teknolojiden faydalanmak isterseniz, koruma sigortaları kapsamında sunulan dijital çözümleri ve destek hizmetlerini de inceleyebilirsiniz. Dijital kaza tespit tutanağı kullanmak, bilgilerin sisteme daha hızlı aktarılmasını sağlar.
Kaza Tespit Tutanağı Sonrası Sigorta Süreci Nasıl İşler?
Tutanak imzalandıktan sonra sorumluluk tamamen sigorta firmalarına geçer. Trafik kazası sonrası sigorta süreci hazırlanan belgenin sisteme işlenmesiyle resmen başlamış olur. Sürücülerin, düzenledikleri evrakı ve kaza yerinde çektikleri fotoğrafları en geç 5 iş günü içinde kasko ya da trafik sigortası şirketlerine ulaştırması gerekir. Eğer işlemleri mobil uygulama üzerinden yaptıysanız, bu aktarım saniyeler içinde tamamlanır ve zamandan tasarruf etmiş olursunuz.
Evrakları teslim alan şirket, dosyayı takip eden ilk iş gününde TRAMER sistemine yüklemekle yükümlüdür. Kayıt açılmasını müteakip 3 iş günü içerisinde firmalar kendi kusur dağılımı analizlerini gerçekleştirir. Şirketler arasında bir mutabakat sağlanırsa dosya karara bağlanır ve işlemler bir sonraki aşamaya geçer.
Anlaşma sağlandığında tazminat süreci başlar. Bu noktada, kazada kusuru bulunmayan veya daha az hatalı olan tarafın masrafları karşı tarafın trafik poliçesinden karşılanır. Böylece maddi kaybın telafisi için gerekli adımlar atılmış olur.
Şayet aracınızın tamir aşamasıyla ilgili çekinceleriniz varsa ya da standart kapsamın yetersiz kaldığı durumlar için önlem almayı düşünüyorsanız, araçlar için uzatılmış garanti koruma alternatiflerini inceleyebilirsiniz. Böylelikle yalnızca kaza hasarlarına değil, mekanik veya elektronik arızalara karşı da güvence altında olursunuz. Değerlendirme bittiğinde, kesinleşen kusur payına göre ya nakdi ödeme yapılır ya da araç yetkili serviste onarıma alınır.
Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama Nasıl Yapılır?
Kazadan sonra dosyanızın hangi aşamada olduğunu veya kusur oranının ne olarak belirlendiğini öğrenmek için kaza tespit tutanağı sorgulama işlemi yapabilirsiniz. Teknolojinin gelişmesiyle birlikte bu işlemi gerçekleştirmenin birden fazla yolu bulunmaktadır.
• E-Devlet üzerinden sorgulama: e-Devlet kaza tespit tutanağı sorgulaması en güvenilir yöntemlerden biridir. Trafik Poliçe ve Hasar Bilgileri Sorgulama hizmetini kullanarak T.C. kimlik numaranız ve e-Devlet şifrenizle giriş yapabilir, aracınıza ait hasar kayıtlarını ve tutanak durumunu görüntüleyebilirsiniz.
• Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi (SBM) üzerinden sorgulama: SBM'nin resmi internet sitesi olan sbm.org.tr üzerinden Kaza Tespit Tutanağı Sorgulama ekranına giderek; plaka ve T.C. kimlik numarası ile veya plaka ve vergi kimlik numarası ile sorgulama yapabilirsiniz. Bu ekranda dosya durumu, kusur oranları ve eksper raporları detaylı olarak görülebilir.
• SMS ile Sorgulama: Tüm operatörlerden 5664'e SMS göndererek de bilgi alabilirsiniz. Plakanızı yazıp 5664'e gönderdiğinizde hasar geçmişi gelir. Tutanak özelinde bilgi almak için "KTT" yazıp boşluk bırakıp "PLAKA" yazarak 5664'e gönderebilirsiniz (Örnek: KTT 34ABC123). Bu hizmet ücretlidir.
Kaza Tespit Tutanağı İtirazı Nasıl Yapılır?
Sigorta şirketlerinin veya SBM'nin belirlediği kusur oranının hatalı olduğunu düşünüyorsanız, karara itiraz etme hakkınız bulunmaktadır. Kaza tespit tutanağı itirazı için belirli süreler ve prosedürler mevcuttur. Kusur oranları açıklandıktan sonra, sigortalıların bu orana itiraz etmek için 5 gün süreleri vardır.
İtiraz süreci şu şekilde işler:
1. Sigorta şirketine başvuru: Kararın açıklanmasından itibaren 5 iş günü içinde, varsa kamera kaydı, yeni fotoğraflar gibi yeni deliller ile birlikte kendi sigorta şirketinize başvurarak kusur oranı itirazı yapabilirsiniz. Sigorta şirketi itirazı değerlendirir ve SBM üzerinden yeniden değerlendirme talep eder.
2. SBM itirazı: Eğer sigorta şirketleri arasındaki mutabakat sonucunda verilen karara itiraz ediyorsanız, sbm.org.tr üzerinden çevrimiçi işlemler menüsünden itirazınızı gerçekleştirebilirsiniz.
3. Tahkim komisyonu: Eğer SBM üzerinden yapılan itirazdan da sonuç alamazsanız ve hâlâ haklı olduğunuzu düşünüyorsanız, Sigorta Tahkim Komisyonu'na kaza tespit tutanağı itiraz dilekçesi ile başvurabilirsiniz. Buradan çıkacak karar mahkeme hükmündedir.
Kaza tespit tutanağı itiraz süresi geçirildiğinde, belirlenen kusur oranları kesinleşir ve itiraz hakkı zorlaşır. Bu nedenle sorgulama işlemlerini düzenli yaparak süreci yakından takip etmek önemlidir.
Kaza Tespit Tutanağı Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Kaza tespit tutanağı nereden alınır?
Kaza tespit tutanağı örneği, sigorta acentelerinden ücretsiz olarak temin edilebilir. Ayrıca internet üzerinden PDF formatında indirilip çıktısı alınabilir. Matbu form yanınızda yoksa, akıllı telefonlara indirilebilen "Mobil Kaza Tutanağı" uygulaması üzerinden dijital olarak da doldurulabilir.
Kaza tespit tutanağı kaç günde sonuçlanır?
Tutanak sigorta şirketine iletildikten sonra sisteme girilir. Sigorta şirketlerinin kendi aralarında mutabakata varması için yasal süre 3 iş günüdür. Eğer anlaşmazlık olursa dosya komisyona gider ve bu süreç komisyonun yoğunluğuna göre biraz daha uzayabilir; ancak genellikle 3-5 iş günü içinde sonuçlanır.
Kusur oranına nasıl itiraz edilir?
Kusur oranı SBM sistemi üzerinden açıklandıktan sonra 5 iş günü içinde itiraz edilebilir. İtiraz, sigorta şirketi aracılığıyla veya SBM'nin internet sitesindeki Kaza Tespit Tutanağı İtiraz bölümünden yapılabilir. İtirazın geçerli olabilmesi için tutanağa eklenmemiş yeni delillerin sunulması veya bariz bir değerlendirme hatasının gerekçelendirilmesi önemlidir.
Kaza tespit tutanağı çıktıktan sonra ne yapılır?
Kusur oranları kesinleştikten sonra, aracınızı anlaşmalı servise veya dilediğiniz bir servise götürerek onarım işlemini başlatabilirsiniz. Kusursuzsanız veya %50 kusurluysanız, karşı tarafın sigortasından hasar ödemesi alınır (kusur oranına göre). Servis, eksper çağırarak hasar tespiti yapar ve onarım başlar.
Taraflar kaza tespit tutanağını imzalamazsa ne olur?
Kâğıt ortamında düzenlenen tutanakta her iki sürücünün de ıslak imzası zorunludur. İmzalardan biri eksikse tutanak geçersiz sayılır ve sigorta şirketleri işlem yapmaz. Taraflardan biri imzalamaktan kaçınırsa veya anlaşmazlık çıkarırsa, olay yerinden ayrılmadan trafik polisini veya jandarmayı arayarak resmi tutanak tutulmasını talep etmek gerekir.